ภาคใต้ฝนตกหนัก ลมแรง ไฟตกไฟดับบ่อยโดยเฉพาะช่วงมรสุม คำถามยอดฮิตก่อนซื้อระบบโซลาร์จึงเป็น "ติด Hybrid แล้วไฟดับยังมีไฟใช้ไหม" คำตอบคือ มี แต่ไม่ใช่ทั้งบ้านเสมอไป ขึ้นกับการออกแบบ มาดูว่าระบบทำงานอย่างไร และต้องคิดอะไรบ้าง
ทำไม Hybrid ใช้ไฟตอนไฟดับได้
ระบบ Hybrid มี แบตเตอรี่ และ อินเวอร์เตอร์ไฮบริด ที่มีช่องจ่ายไฟสำรอง (Backup หรือ EPS) เมื่อไฟการไฟฟ้าดับ อินเวอร์เตอร์จะตัดตัวเองออกจากสายของการไฟฟ้าทันที แล้วจ่ายไฟจากแบตและแผงให้วงจรที่ต่อกับช่องสำรอง
การตัดตัวเองออกจากสายนี้เป็นข้อบังคับด้านความปลอดภัย (Anti-islanding) เพื่อไม่ให้ไฟย้อนกลับเข้าสายขณะเจ้าหน้าที่การไฟฟ้ากำลังซ่อม ระบบ On-Grid ไม่มีช่องสำรองจึงหยุดทำงานไปเลย
เงื่อนไขที่ต้องรู้
- จ่ายได้เฉพาะวงจรที่ต่อกับช่องสำรอง ส่วนใหญ่แยกเป็นตู้ไฟวงจรสำคัญ เช่น ไฟแสงสว่าง ตู้เย็น พัดลม ปลั๊กมือถือ เราเตอร์ กล้องวงจรปิด
- จ่ายได้ไม่เกินกำลังอินเวอร์เตอร์ เครื่องที่กินไฟสูงอย่างแอร์หลายเครื่อง เครื่องทำน้ำอุ่น หรือปั๊มน้ำใหญ่ อาจใช้พร้อมกันไม่ได้
- ใช้ได้นานเท่าที่แบตมีไฟ กลางวันแผงยังชาร์จแบตได้ ส่วนกลางคืนใช้จากแบตอย่างเดียว
- เวลาสลับไฟ แต่ละรุ่นต่างกัน บางรุ่นสลับเร็วจนอุปกรณ์ไม่ดับ บางรุ่นมีช่วงดับสั้น ๆ ดูสเปกก่อนซื้อถ้ามีคอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์ที่ห้ามดับ
คำนวณขนาดแบตเตอรี่แบบง่าย
- ลิสต์เครื่องที่ต้องใช้ตอนไฟดับ พร้อมกำลังไฟ (วัตต์) จากฉลากเครื่อง
- รวมวัตต์ที่ใช้พร้อมกัน ตัวเลขนี้ต้องไม่เกินกำลังช่องสำรองของอินเวอร์เตอร์
- คูณด้วยจำนวนชั่วโมงที่อยากให้ใช้ได้ ได้เป็นวัตต์-ชั่วโมงที่ต้องการ
- เผื่อความจุ แบตลิเธียมไม่ควรใช้จนหมดเกลี้ยง ให้เผื่อความจุไว้ตามที่ผู้ผลิตแนะนำ
ตัวอย่าง: ตู้เย็น 150 วัตต์ ไฟแสงสว่าง 100 วัตต์ พัดลม 2 ตัว 100 วัตต์ และเราเตอร์กับกล้อง 50 วัตต์ รวม 400 วัตต์ ถ้าอยากใช้ได้ 5 ชั่วโมง ต้องใช้พลังงานราว 2,000 วัตต์-ชั่วโมง (2 kWh) แล้วเผื่อเพิ่มจากนั้น
ข้อควรระวัง
- ห้ามต่อเครื่องปั่นไฟย้อนเข้าตู้ไฟบ้าน โดยไม่มีสวิตช์สลับแหล่งจ่าย เสี่ยงไฟย้อนเข้าสายและอุปกรณ์เสียหาย
- แบตเตอรี่ลิเธียม ติดตั้งในที่อากาศถ่ายเท ไม่โดนแดดและฝน มีระบบจัดการแบต (BMS) และอุปกรณ์ป้องกันฝั่ง DC ที่ถูกขนาด
- ระบบที่ต่อขนานกับไฟการไฟฟ้า ต้องขออนุญาต กฟภ. และใช้อินเวอร์เตอร์ในรายชื่อที่ กฟภ. ประกาศ
ยังลังเลระหว่างสองแบบ อ่าน On-Grid vs Hybrid ต่างกันยังไง
มาตรฐานและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- กฟภ. ระบบที่ต่อขนานกับไฟการไฟฟ้า (On-Grid และ Hybrid) ต้องยื่นขออนุญาตก่อนเชื่อมต่อ และใช้อินเวอร์เตอร์ในรายชื่อที่ กฟภ. ประกาศ อ่านสรุปข้อกำหนดล่าสุดใน Grid Code กฟภ. พ.ศ. 2569
- วสท. งานเดินสาย อุปกรณ์ป้องกันฝั่ง DC และ AC และระบบต่อลงดิน ควรเป็นไปตามมาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทยของ วสท.
- กพร. งานช่างไฟฟ้าภายในอาคารเป็นสาขาอาชีพที่ผู้ทำงานต้องมีหนังสือรับรองความรู้ความสามารถตาม พ.ร.บ.ส่งเสริมการพัฒนาฝีมือแรงงาน
JSNT ช่วยอะไรได้บ้าง
JSNT Engineering ที่หาดใหญ่ จำหน่ายอุปกรณ์โซลาร์เซลล์ครบระบบ ทั้งแผง อินเวอร์เตอร์ On-Grid และไฮบริด แบตเตอรี่ รางยึด สายไฟ และอุปกรณ์ป้องกัน ราคาส่งสำหรับช่างและผู้รับเหมา ไม่ต้องเป็นสมาชิกและไม่มีขั้นต่ำ ทีมงานช่วยเช็คสเปกให้จับคู่กันถูกต้องก่อนซื้อ และจัดส่งถึง 9 จังหวัดภาคใต้ ส่งรายการที่ต้องการมาทาง LINE หรือโทร 094-440-5879
คำถามที่พบบ่อย
ติดโซลาร์ Hybrid แล้วไฟดับยังมีไฟใช้ไหม?
มี อินเวอร์เตอร์ไฮบริดจะตัดตัวเองออกจากสายการไฟฟ้า แล้วจ่ายไฟจากแบตและแผงให้วงจรที่ต่อกับช่องสำรอง ต่างจาก On-Grid ที่หยุดทำงานเมื่อไฟดับ
ไฟดับแล้วใช้ไฟได้ทั้งบ้านไหม?
ไม่เสมอไป ใช้ได้เฉพาะวงจรที่ต่อกับช่องสำรอง และรวมกันต้องไม่เกินกำลังอินเวอร์เตอร์ ส่วนใหญ่ออกแบบให้เลี้ยงวงจรสำคัญ เช่น ไฟแสงสว่าง ตู้เย็น พัดลม
ไฟดับแล้วใช้แอร์ได้ไหม?
ได้ถ้าอินเวอร์เตอร์และแบตใหญ่พอ และต่อวงจรแอร์ไว้กับช่องสำรอง แต่แอร์กินไฟสูง จะทำให้แบตหมดเร็ว ส่วนใหญ่จึงเลือกเลี้ยงแอร์เพียงเครื่องเดียวหรือไม่เลี้ยงเลย
แบตเตอรี่ต้องใหญ่แค่ไหน?
รวมวัตต์ของเครื่องที่ต้องใช้ตอนไฟดับ คูณจำนวนชั่วโมงที่ต้องการ แล้วเผื่อความจุตามที่ผู้ผลิตแบตแนะนำ
JSNT มีอุปกรณ์ Hybrid ขายไหม?
มี JSNT จำหน่ายอินเวอร์เตอร์ไฮบริด แบตเตอรี่ แผง และอุปกรณ์ป้องกันครบระบบ จำหน่ายอุปกรณ์อย่างเดียว ไม่ได้รับติดตั้ง และจัดส่งถึง 9 จังหวัดภาคใต้